Vào lúc 14 giờ 00 phút, ngày 17 tháng 6 năm 2026, tại Trường Đại học Tây Bắc đã diễn ra buổi hội thảo khoa học trọng điểm nhằm thẩm định và hoàn thiện bộ học liệu giáo dục mới dành cho học sinh phổ thông.
Hội thảo với chủ đề “Đánh giá nội dung bộ học liệu trong dạy học môn Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp cho học sinh phổ thông trên địa bàn tỉnh Sơn La”. Hội thảo được điều hành bởi chủ tọa là PGS.TS. Phạm Anh Tuân – Phó trưởng Khoa Khoa học Xã hội. Buổi làm việc có sự tham dự của Bí thư, Hiệu trưởng Trường Đại học Tây Bắc – TS. Nguyễn Văn Định, lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La; ông Nguyễn Duy Hoàng, đại diện Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Chuyển giao công nghệ – Trường Đại học Tây Bắc; cùng lãnh đạo Khoa Khoa học Xã hội là bà Đặng Thị Hồng Liên; các thành viên thực hiện đề tài và sinh viên của Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Tây Bắc.
Hình 1. Lãnh đạo các đợn vị cùng các thành viên đề tài
Hội thảo khoa học được tổ chức nhằm huy động trí tuệ tập thể của các nhà khoa học, nhà quản lý và đội ngũ chuyên gia giáo dục trong việc thẩm định, đánh giá khách quan nội dung hệ thống học liệu thuộc đề tài mã số ĐTXH.08/24. Mục tiêu trọng tâm của tọa đàm là phân tích sự phù hợp của học liệu so với đặc điểm tâm sinh lý học sinh và điều kiện kinh tế, xã hội đặc thù tại tỉnh Sơn La. Thông qua hội thảo, ban biên soạn tiếp thu các ý kiến phản biện để điều chỉnh, tối ưu hóa các chủ đề hoạt động, bảo đảm tính liên thông và đóng góp xây dựng một bộ học liệu dùng chung chuẩn hóa cho nền giáo dục của toàn tỉnh.
Tại phiên khai mạc, Chủ tọa Phạm Anh Tuân nhấn mạnh hội thảo dự kiến diễn ra liên tục đến 17 giờ 30 phút, đòi hỏi tinh thần làm việc khẩn trương và tập trung cao độ. Bốn định hướng đánh giá cốt lõi bao gồm: phân tích sự tương thích với Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018; thẩm định tính chính xác của hệ thống ngữ liệu; đánh giá khả năng tích hợp yếu tố văn hóa, kinh tế Sơn La; và thảo luận đề xuất phương pháp giảng dạy và công cụ kiểm tra.
Hội thảo đã diễn ra với 04 báo cáo chuyên đề, chỉ rõ những ưu điểm nổi bật và những rào cản còn tồn tại của hệ thống học liệu.
Mở đầu là báo cáo của TS. Chu Thị Mai Hương khẳng định bộ học liệu đã tuân thủ Khung Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 với 4 chương nội dung cốt lõi. Điểm sáng đột phá là bộ học liệu đã lồng ghép thành công bản sắc văn hóa của các dân tộc tại Sơn La và tích hợp các định hướng kinh tế mũi nhọn của địa phương. Học liệu cũng cung cấp hệ thống công cụ chuẩn hóa như trắc nghiệm Holland, MBTI và bộ Thẻ giá trị. Tuy nhiên, báo cáo cảnh báo nguy cơ quá tải nhận thức ở học sinh dân tộc thiểu số do dung lượng kênh chữ vẫn còn khá lớn. Bên cạnh đó, các thuật ngữ trừu tượng gây khó khăn cho học sinh và rào cản về cơ sở vật chất tại vùng sâu khiến việc khai thác học liệu đa phương tiện trở nên bất khả thi.
Hình 2. TS. Chu Thị Mai Hương – Chủ nhiệm đề tài trình bày tại Hội thảo
Dựa trên các nền tảng thuyết nhận thức, TS. Hoàng Thị Thanh Giang yêu cầu kênh hình phải vượt ra khỏi chức năng minh họa thông thường để trở thành một công cụ hỗ trợ tư duy tích cực cho học sinh. Báo cáo chỉ ra rằng dung lượng kênh chữ quá lớn hiện đang tạo ra rào cản nhận thức đáng kể, đồng thời sự thiếu hụt hình ảnh văn hóa địa phương ảnh hưởng tiêu cực đến hứng thú của người học. Tác giả đề xuất các chiến lược tinh giản kênh chữ và tăng cường đồ họa thông tin mang đậm bản sắc Tây Bắc.
Trần Thị Phượng nhận định rằng các tài liệu giáo dục đại trà hiện nay thường mang tính khái quát cao và thiếu sự kết nối sâu sắc với bối cảnh địa phương. Để tháo gỡ rào cản này, nhóm nghiên cứu đã đề xuất 4 nhóm giải pháp quan trọng: ma trận hóa nội dung, số hóa hình thức thiết kế kênh hình, xây dựng các dự án học tập gắn với địa phương và mở rộng hệ sinh thái giáo dục. Giải pháp này giúp bồi dưỡng tình yêu quê hương, bảo tồn di sản văn hóa và định hướng nghề nghiệp sát với thực tiễn của thị trường lao động.
Hình 3. TS. Trần Thị Phượng trình bày tại Hội thảo
Báo cáo của ThS. Dương Thị Đạt đã bản đồ hóa 4 nhóm nguồn lực chiến lược của tỉnh bao gồm nông nghiệp công nghệ cao trên đất dốc, du lịch cộng đồng, di sản văn hóa đa dân tộc và các ngành dịch vụ phụ trợ. Dù nhận thức về vai trò hướng nghiệp rất cao, nhưng kết quả khảo sát cho thấy mức độ tương thích của học liệu với điều kiện kinh tế, xã hội hiện tại lại ở mức rất thấp. Khoảng cách khá lớn giữa lý thuyết giáo dục và thực tiễn đời sống đang tạo ra một rào cản lớn đối với việc định hướng nghề nghiệp hiệu quả.
Hình 4. ThS. Dương Thị Đạt trình bày tại Hội thảo
Sau phần báo cáo, hội thảo đã dành thời lượng còn lại cho phiên đối thoại và phản biện trực tiếp. PGS.TS. Phạm Anh Tuân đánh giá rất cao 4 báo cáo. Chủ tọa yêu cầu cần tiếp thu ý kiến phản biện để tinh giản dung lượng kênh chữ trong các bài học. Việc gia tăng các yếu tố hình ảnh trực quan và infographic là phương án bắt buộc để tăng tính thân thiện và giảm thiểu nguy cơ quá tải nhận thức đối với học sinh.
Ông Nguyễn Duy Hoàng – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Sơn La khẳng định đề tài mang ý nghĩa ứng dụng thực tiễn rất lớn đối với sự nghiệp giáo dục của toàn tỉnh. Đại diện kiến nghị Ban Chủ nhiệm xem xét số hóa kho tài nguyên học liệu thành một nền tảng giáo dục mở trực tuyến. Việc áp dụng công nghệ số sẽ giải quyết được vấn đề cập nhật dữ liệu thị trường lao động liên tục thay đổi và giúp học sinh vùng sâu dễ dàng tiếp cận hệ thống kiến thức thông qua thiết bị di động.
Dưới góc độ chuyên môn khoa học xã hội, TS. Đặng Thị Hồng Liên khẳng định việc lồng ghép di sản văn hóa phi vật thể và tri thức bản địa vào học liệu là một định hướng hoàn toàn đúng đắn. Khoa Khoa học Xã hội cam kết huy động tối đa nguồn lực giảng viên chuyên môn tham gia rà soát toàn bộ hệ thống ngữ liệu, đảm bảo tính chuẩn mực trong việc mô tả các phong tục, tập quán truyền thống của đồng bào Tây Bắc.
Ghi nhận những đóng góp tích cực và ý kiến phản biện khoa học sâu sắc từ các đại biểu tham dự, PGS.TS. Phạm Anh Tuân đánh giá cao kết quả của hội thảo. Ban chủ nhiệm đề tài sẽ chịu trách nhiệm tổng hợp toàn bộ ý kiến để khẩn trương điều chỉnh và tối ưu hóa nội dung của bộ học liệu. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này nhằm bảo đảm tài liệu được ban hành đạt chất lượng cao nhất, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tại địa phương. Hội thảo đã kết thúc thành công vào lúc 17 giờ 30 phút cùng ngày.
Người viết: Chu Thị Mai Hương