Thực hiện Hợp đồng số 02/HĐ-KHCN ngày 17/01/2025 và nội dung công văn 620 ngày 15/5/2025 về việc triển khai đề tài khoa học và công nghệ cấp Bộ năm 2025 với tên đề tài: “Đánh giá hiệu quả một số mô hình du lịch và đề xuất các giải pháp phát triển du lịch bền vững vùng Tây Bắc Việt Nam”, nhóm nghiên cứu Trường Đại học Tây Bắc đã xây dựng và triển khai kế hoạch khảo sát thực địa tại bốn tỉnh: Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu. Đợt khảo sát chia thành 2 đợt:
Đợt 1 (19/5 – 26/5/2025): Khảo sát tổng quan thực trạng phát triển du lịch. Trong đợt này nhóm đã làm việc với sở văn hóa 4 tỉnh Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu để nắm bắt được thực trạng nguồn lực phát triển du lịch
Một số hình ảnh nhóm nghiên cứu làm việc với Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch các tỉnh Hòa Bình, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La đợt 1
Để đảm bảo chất lượng và tiến độ nghiên cứu, nhóm thực hiện đề tài đã yêu cầu các thành viên chuẩn bị đầy đủ thiết bị, tài liệu khảo sát, tuân thủ nghiêm túc nội dung thuyết minh đã được phê duyệt, đồng thời cam kết hoàn thiện báo cáo thực địa. Nhóm nghiên cứu đặc biệt chú trọng đến việc thu thập thông tin về loại hình du lịch chủ đạo (du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch văn hóa, du lịch lịch sử…), quy mô và cơ cấu tổ chức hoạt động của từng mô hình, mức độ tham gia của người dân địa phương, cũng như vai trò của chính quyền cơ sở và các tổ chức xã hội trong quá trình triển khai. Trong cuộc trò chuyện với lãnh đạo sơ văn hóa các sở văn hóa thể thao và du lịch tỉnh Hòa Bình, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu nhóm cũng thu thập phỏng vấn các sở về vấn đề kinh tế – xã hội – môi trường trong khai thác của từng tỉnh. Chuyến thực địa đợt 1 đã giúp nhóm có đánh giá chính xác, tổng quan các vấn đề phát triển du lịch của từng tỉnh. Việc gặp gỡ được lãnh đạo sở và các cơ quan quản lý du lịch không chỉ là cơ hội để nắm bắt các vấn đề phát triển du lịch mà còn là cơ hội để trao đổi các thông tin giữa các nhà khoa học và nhà nghiên cứu, tạo cơ sở cho các hợp tác trong tương lai giữa trường Đại học Tây Bắc và Sở Văn hóa Thể thao du lịch các tỉnh trong vùng Tây Bắc.
Đợt 2: Từ ngày 10/6/2025 – 19/6/2025: Điều tra khảo sát chi tiết về hiệu quả hoạt động tại một số mô hình du lịch ở tỉnh. Trong đợt khảo sát này, nhóm nghiên cứu tập trung đi sâu đánh giá hiệu quả hoạt động của một số mô hình du lịch tiêu biểu, theo ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Về hiệu quả kinh tế, các mô hình như Bản Lác, Mai Hịch (Mai Châu); Sin Suối Hồ, Sì Thâu Chải (Lai Châu); Hua Tát, Bản Áng – Bản Vặt (Mộc Châu) cho thấy khả năng tạo sinh kế bền vững, nâng thu nhập cho người dân thông qua dịch vụ lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn du lịch và sản phẩm thủ công truyền thống.
Về hiệu quả xã hội, du lịch góp phần tích cực vào bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc Thái, Mông, Dao, thông qua các hoạt động biểu diễn dân gian, gìn giữ nghề truyền thống và phục dựng lễ hội bản địa. Đời sống cộng đồng được nâng cao cả về vật chất lẫn tinh thần, đặc biệt ở các mô hình có sự chủ động của người dân như Sin Suối Hồ hay Mai Hịch. Về hiệu quả môi trường, các địa phương như Hồ Pá Khoang, bản Che Căn (Mường Phăng), bản Hua Tát… bước đầu triển khai tốt các giải pháp giữ gìn cảnh quan, giảm thiểu rác thải, chống bê tông hóa, phát huy lợi thế sinh thái nguyên sơ của vùng cao Tây Bắc. Từ thực tiễn khảo sát, có thể khẳng định: khi người dân thực sự là chủ thể, du lịch cộng đồng vùng Tây Bắc có thể phát triển bền vững, hài hòa giữa lợi ích kinh tế, giá trị văn hóa và bảo vệ môi trường.
Một số hình ảnh chuyến khảo sát lần 2 – Nhóm nghiên cứu tìm hiểu mô hình du lịch văn hóa cộng đồng. sinh thái nông nghiệp, sinh thái lòng hồ và lịch sử
Thông qua hai đợt khảo sát chuyên sâu, nhóm nghiên cứu thu thập được rất nhiều dữ liệu thực tiễn có giá trị, góp phần nhận diện rõ nét hiện trạng và xu thế phát triển du lịch vùng Tây Bắc. Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp phát triển mô hình du lịch mang tính bền vững, phù hợp với đặc điểm văn hóa – xã hội – sinh thái của từng địa phương, đóng góp thiết thực cho chiến lược phát triển kinh tế vùng và bảo tồn giá trị bản sắc văn hóa dân tộc.
Người viết: Điêu Thị Vân Anh, Lê Thị Thu Hòa